5 Điều Cần Biết Về Freight Charge Là Gì & Cách Tối Ưu Chi Phí

🎙️ Listen to this article 7:38

Doanh nghiệp của bạn đang “đau đầu” vì chi phí xuất nhập khẩu liên tục biến động, bào mòn lợi nhuận từng ngày? Freight Charge – hay cước vận chuyển – chính là một trong những yếu tố cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm cuối cùng. Việc hiểu rõ Freight charge là gì, bao gồm những loại phí nào và cách tối ưu ra sao không chỉ giúp bạn tiết kiệm ngân sách, mà còn là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế đầy khốc liệt.

Tại Tuyền Logistics (AT Asia), chúng tôi đã chứng kiến nhiều doanh nghiệp mất hàng ngàn USD mỗi năm chỉ vì chưa nắm vững cấu thành của loại phí này. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn “giải mã” tường tận về Freight Charge.

“Bóc tách” Freight Charge: Không chỉ là chi phí vận chuyển đơn thuần

Freight Charge là gì? Định nghĩa dễ hiểu cho chủ doanh nghiệp

Freight charge là gì? Đây là câu hỏi đầu tiên mà bất kỳ ai mới bước chân vào lĩnh vực xuất nhập khẩu đều cần giải đáp.

Hiểu đơn giản, Freight Charge (hay Freight Cost) là số tiền mà người thuê vận chuyển (chủ hàng hoặc người nhận hàng) phải trả cho đơn vị vận tải (hãng tàu, hãng hàng không, hoặc Forwarder) để đưa hàng hóa từ điểm xuất phát đến điểm đích.

Tuy nhiên, trong thực tế logistics, khái niệm này thường bị hiểu nhầm là chỉ bao gồm giá cước cơ bản (Base Rate). Thực chất, Freight Charge là tổng hòa của nhiều yếu tố, bao gồm cước chặng chính và các khoản phụ phí đi kèm. Để quản lý tốt dòng tiền, chủ doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất của cước phí trong từng lô hàng cụ thể.

Phân biệt rõ ràng cước biển (Ocean Freight) và các loại phụ phí (Surcharges)

Ocean Freight (O/F) là cước phí vận chuyển đường biển cơ bản, nhưng nó hiếm khi đứng một mình.

Hãy tưởng tượng việc đặt một vé máy bay giá rẻ. Giá vé hiển thị ban đầu có thể chỉ là 500.000 VNĐ, nhưng khi thanh toán, bạn phải trả thêm thuế sân bay, phí hành lý, phí chọn chỗ ngồi… Vận tải biển cũng tương tự như vậy. Bên cạnh Ocean Freight, bạn sẽ phải đối mặt với hàng loạt các loại phí và phụ phí vận tải biển khác nhau.

Một số phụ phí phổ biến thường gặp bao gồm:

BAF (Bunker Adjustment Factor): Phụ phí biến động giá nhiên liệu.
CAF (Currency Adjustment Factor): Phụ phí biến động tỷ giá ngoại tệ.
PSS (Peak Season Surcharge): Phụ phí mùa cao điểm.
CIC (Container Imbalance Charge): Phí mất cân bằng vỏ container.

Ví dụ thực tế: Cùng một lô hàng, chi phí có thể “vênh” nhau hàng chục triệu đồng

Tại Tuyền Logistics, chúng tôi từng tiếp nhận một khách hàng nhập khẩu máy móc từ Thượng Hải về Cát Lái. Khách hàng này trước đó chỉ quan tâm đến giá O/F (Ocean Freight) mà bỏ qua các khoản Local Charges (phí địa phương) tại đầu Việt Nam.

Báo giá đơn vị cũ: O/F rất rẻ, chỉ $10/CBM. Tuy nhiên, khi hàng về, phí Local Charge bị đẩy lên rất cao với các khoản phí lạ lẫm.
Thực tế: Tổng chi phí “đội” lên gần 15 triệu đồng cho lô hàng lẻ (LCL) chỉ vì các khoản phụ phí không rõ ràng.

Điều này cho thấy, nếu không hiểu rõ cấu trúc tiền cước là gì và bao gồm những gì, doanh nghiệp rất dễ rơi vào bẫy “giá rẻ” nhưng thực chất lại đắt đỏ.

5 Yếu Tố “Ngầm” Ảnh Hưởng Đến Freight Charge Ít Ai Để Ý

Giá cước vận chuyển không bao giờ cố định. Nó biến động từng ngày, thậm chí từng giờ dựa trên 5 yếu tố chính sau đây:

Yếu tố 1: Thời điểm đặt tàu – “Canh” mùa cao điểm và thấp điểm

Thời điểm là vàng. Trong vận tải quốc tế, giá cước phụ thuộc rất lớn vào cung và cầu.

Mùa cao điểm (Peak Season): Thường rơi vào các tháng trước dịp lễ lớn như Giáng sinh, Tết Nguyên đán. Lúc này, lượng hàng xuất khẩu tăng đột biến, dẫn đến tình trạng thiếu container và thiếu chỗ trên tàu. Hãng tàu sẽ áp dụng phí PSS, làm Freight Charge tăng vọt.
Mùa thấp điểm: Nhu cầu giảm, hãng tàu có thể giảm giá cước để thu hút khách hàng.

Yếu tố 2: Loại hàng hóa – Hàng giá trị cao, hàng nguy hiểm và cách tính cước đặc thù

Không phải loại hàng nào cũng có giá cước giống nhau.

Trọng lượng và Kích thước: Với hàng nhẹ nhưng cồng kềnh (chiếm nhiều chỗ), hãng tàu sẽ tính cước theo Trọng lượng thể tích (Volume Weight) thay vì trọng lượng thực tế.
Tính chất hàng hóa: Hàng nguy hiểm (DG Cargo), hàng dễ hư hỏng (Perishable goods) cần container lạnh (Reefer container) hoặc quy trình xử lý đặc biệt sẽ có mức Freight Charge cao hơn nhiều so với hàng thông thường (General Cargo).

Yếu tố 3: Lựa chọn Incoterms – Ai là người trả cước phí?

Điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms) quyết định trách nhiệm và chi phí giữa người mua và người bán.

Freight Prepaid (Cước trả trước): Thường áp dụng cho các điều kiện nhóm C (CIF, CFR, CPT…) hoặc nhóm D. Người bán (Shipper) sẽ trả cước tại cảng đi. Để hiểu rõ hơn về thuật ngữ này, bạn nên tìm hiểu kỹ prepaid là gì để tránh nhầm lẫn trong hợp đồng.
Freight Collect (Cước trả sau): Thường áp dụng cho nhóm E (EXW) hoặc nhóm F (FOB, FCA). Người mua (Consignee) sẽ trả cước tại cảng đến. Đây chính là hình thức freight collect mà nhiều doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam thường sử dụng để chủ động kiểm soát lịch trình.

Yếu tố 4: Năng lực của Forwarder – Kinh nghiệm và mối quan hệ với hãng tàu

Một Forwarder (đơn vị giao nhận) có năng lực tốt giống như một “người môi giới” tài ba.

Các công ty Forwarder lớn hoặc có thâm niên như Tuyền Logistics thường có hợp đồng volume (lượng hàng lớn) với các hãng tàu. Điều này giúp chúng tôi deal (đàm phán) được mức giá tốt hơn so với việc doanh nghiệp nhỏ lẻ tự liên hệ trực tiếp.
Ngược lại, Forwarder thiếu kinh nghiệm có thể báo giá cao hoặc không xử lý được các tình huống phát sinh, dẫn đến chi phí lưu kho bãi (Demurrage/Detention) tăng thêm.

Yếu tố 5: Tình hình chính trị, kinh tế toàn cầu

Đây là yếu tố bất khả kháng nhưng tác động cực mạnh.

Giá dầu: Khi giá dầu thế giới tăng, phụ phí BAF tăng theo.
Xung đột địa chính trị: Ví dụ, căng thẳng tại Biển Đỏ khiến các tàu phải đi đường vòng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng quãng đường và thời gian vận chuyển, kéo theo Freight Charge tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba.

5 Giải Pháp Tối Ưu Chi Phí Freight Charge Hiệu Quả Ngay Lập Tức

Hiểu vấn đề là bước đầu, giải quyết vấn đề mới là mục tiêu. Dưới đây là 5 chiến lược mà Tuyền Logistics thường tư vấn cho khách hàng:

Giải pháp 1: Lên kế hoạch đóng hàng và đặt tàu từ sớm

“Nước đến chân mới nhảy” là tối kỵ trong logistics. Việc booking (đặt chỗ) sớm trước 2-3 tuần giúp bạn:

Tránh được phí PSS (phụ phí mùa cao điểm) nếu may mắn tàu chưa full.
Có thời gian so sánh giá giữa các hãng tàu khác nhau.
Tránh rủi ro bị “rớt tàu” (roll tàu) dẫn đến phát sinh chi phí lưu kho chờ chuyến sau.

Giải pháp 2: Gom hàng và đi nguyên container (FCL) thay vì hàng lẻ (LCL)

Nếu lượng hàng của bạn gần đủ một container (ví dụ 15-18 CBM cho cont 20 feet), hãy cân nhắc đi nguyên container (FCL).

Lợi ích: Cước FCL tính trên đơn vị container thường rẻ hơn tính tổng cước LCL (tính theo CBM) khi lượng hàng lớn. Hơn nữa, hàng hóa ít bị hư hỏng do không phải đóng chung với hàng của người khác.

Giải pháp 3: Đàm phán và lựa chọn điều kiện Incoterms có lợi

Đừng chỉ chăm chăm vào giá bán hàng hóa, hãy nhìn vào tổng chi phí landing cost (chi phí hàng về kho).

Nếu bạn có đối tác vận chuyển (Forwarder) mạnh ở Việt Nam, hãy mạnh dạn mua giá FOB hoặc EXW để tự mình kiểm soát cước vận chuyển.
Việc lựa chọn đúng phương thức thanh toán quốc tế kết hợp với Incoterms phù hợp sẽ giúp bạn tránh bị đối tác nước ngoài “kê” giá cước quá cao.

Giải pháp 4: Yêu cầu báo giá chi tiết, minh bạch từ Forwarder

Đừng bao giờ chấp nhận một báo giá chung chung. Hãy yêu cầu Forwarder bóc tách rõ ràng:

Ocean Freight là bao nhiêu?
Local Charges tại cảng đi/đến gồm những gì?

Đặc biệt, bạn cần hiểu rõ local charge là gì để biết những khoản phí nào là bắt buộc (như THC, D/O) và khoản nào có thể đàm phán. Một khoản phí nhỏ nhưng thường gây thắc mắc là phí làm vận đơn, vậy bill fee là phí gì? Đây là phí chứng từ để hãng tàu hoặc Forwarder phát hành vận đơn cho bạn, và nó hoàn toàn minh bạch nếu được báo trước.

Giải pháp 5: Hợp tác với một đơn vị Forwarder uy tín và chuyên nghiệp

Một đối tác Forwarder có tâm sẽ không chỉ báo giá, mà còn tư vấn giải pháp (routing) tối ưu nhất cho bạn. Tại AT Asia (Tuyền Logistics), chúng tôi luôn đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu bằng cách:

Cập nhật liên tục biến động giá cước.
Tư vấn mã HS code chính xác để tối ưu thuế.
Minh bạch toàn bộ các khoản phí trước khi ký hợp đồng.

Chọn Đúng “Hoa Tiêu” Cho Chuyến Hàng Vượt Biển Của Bạn

Checklist 3 điểm để “chọn mặt gửi vàng” cho một Forwarder tin cậy

Giữa “ma trận” các công ty logistics, làm sao để chọn đúng?

Sự minh bạch: Báo giá có rõ ràng không? Có phí ẩn (hidden fee) không?
Kinh nghiệm: Họ có chuyên tuyến đường bạn cần đi không? Họ có am hiểu về mặt hàng của bạn không?
Khả năng xử lý sự cố: Khi hàng bị giữ tại cảng hoặc gặp trục trặc hải quan, họ có phương án giải quyết nhanh chóng không?

Câu chuyện Tuyền Logistics: Kinh nghiệm xử lý và tối ưu chi phí

Chúng tôi từng hỗ trợ một doanh nghiệp xuất khẩu nội thất gỗ sang Mỹ. Khách hàng gặp khó khăn vì kích thước kiện hàng quá khổ, dẫn đến việc xếp vào container thường bị lãng phí không gian (dead space) rất lớn, làm chi phí vận chuyển trên mỗi sản phẩm tăng cao.

Đội ngũ chuyên gia của Tuyền Logistics đã trực tiếp xuống kho, tư vấn thay đổi quy cách đóng gói (tháo rời một số bộ phận) và sử dụng phần mềm tính toán xếp hàng (load plan). Kết quả: Số lượng hàng trong một container tăng lên 20%, giúp doanh nghiệp tiết kiệm được hơn 2.000 USD chi phí vận chuyển cho mỗi lô hàng lớn.

Đó chính là giá trị thực sự của việc hiểu rõ “Freight Charge là gì” và có một người đồng hành tin cậy.

Kết luận

Việc kiểm soát Freight Charge không phải là một bài toán nan giải nếu doanh nghiệp có sự hiểu biết đúng đắn và một đối tác vận tải đáng tin cậy. Nắm vững các thành phần chi phí, các yếu tố ảnh hưởng và các chiến lược tối ưu sẽ giúp bạn chủ động trong việc quản lý ngân sách, gia tăng lợi thế cạnh tranh và đảm bảo sự thông suốt cho chuỗi cung ứng của mình.

Đừng để chi phí vận tải trở thành gánh nặng kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp bạn. Hãy biến nó thành lợi thế cạnh tranh ngay hôm nay.

Liên hệ ngay với Tuyền Logistics để được tư vấn miễn phí về cách tối ưu Freight Charge và nhận báo giá vận tải đường biển cạnh tranh nhất!

Thông tin liên hệ:
AT Asia co. ltd (Tuyền Logistics)

Địa chỉ: Lầu 3, tòa nhà Sovilaco, Số 1 Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hotline: 08.65.79.09.02
Email: [email protected]
Website: Dịch Vụ Vận Tải Đường Biển

Note: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để có lời khuyên tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.