Phí CIC là gì mà doanh nghiệp xuất nhập khẩu nào cũng cần biết? Đây là phụ phí mất cân bằng container do hãng tàu thu để bù đắp chi phí điều chuyển container rỗng. Bài viết này sẽ giải đáp ngay 6 vấn đề cốt lõi: bản chất phí CIC, ai là người trả, cách tính, mức phí hiện tại, và đặc biệt là cách tuân thủ Thông tư 39/2018/TT-BTC để cộng phí vào trị giá tính thuế hải quan một cách chính xác, giúp doanh nghiệp tránh sai sót và tối ưu chi phí.
1. Phí CIC là gì? Hiểu đúng bản chất trong 1 phút
Giải đáp nhanh: CIC (viết tắt của Container Imbalance Charge) hay còn gọi là “Equipment Surcharge“, là phụ phí vận tải biển mà hãng tàu thu để bù đắp chi phí phát sinh từ việc vận chuyển container rỗng từ nơi thừa (như các nước nhập siêu) về nơi thiếu (các nước xuất siêu) để đóng hàng.
Thanh toán COD là sao? Bài viết giải thích từ A-Z về phương thức giao hàng thu tiền hộ (Cash Read more
Giải mã toàn bộ về điều kiện giao hàng DAP Incoterms 2020: trách nhiệm người bán - người mua, rủi Read more
Tên đầy đủ và định nghĩa chi tiết
Trong ngành logistics, Container Imbalance Charge (CIC) là một khái niệm quen thuộc nhưng thường gây tranh cãi. Hiểu đơn giản, đây không phải là phí vận chuyển hàng hóa, mà là phí vận chuyển “vỏ container”. Khi luồng hàng hóa giữa các quốc gia không cân bằng, lượng container rỗng sẽ bị ùn ứ tại một cảng (thường là cảng nhập khẩu) và thiếu hụt tại cảng khác (cảng xuất khẩu).
Để hiểu sâu hơn về các khái niệm cơ bản này, bạn có thể tham khảo bài viết chi tiết cic là phí gì của chúng tôi.
Nguyên nhân cốt lõi: Sự mất cân bằng container
Nguyên nhân chính dẫn đến phụ phí CIC là gì? Đó là sự chênh lệch trong cán cân xuất nhập khẩu.
- Ví dụ thực tế: Việt Nam thường nhập siêu rất lớn từ Trung Quốc. Hàng hóa từ Trung Quốc đổ về Việt Nam nhiều, dẫn đến tình trạng sau khi rút hàng, vỏ container rỗng nằm lại tại các cảng Việt Nam rất nhiều. Trong khi đó, tại Trung Quốc lại thiếu vỏ để đóng hàng xuất khẩu đi tiếp.
- Hành động của hãng tàu: Họ buộc phải điều chuyển số lượng lớn vỏ rỗng này từ Việt Nam quay về Trung Quốc (hoặc các hub khác). Chi phí vận hành tàu, nhiên liệu, bến bãi cho việc chở “không khí” (vỏ rỗng) này chính là lý do phí CIC ra đời.
Phí CIC có phải lúc nào cũng bị thu không?
Về lý thuyết, phí này chỉ phát sinh khi có sự mất cân bằng container nghiêm trọng. Tuy nhiên, tại Tuyền Logistics, chúng tôi nhận thấy thực tế nhiều hãng tàu áp dụng thu phí này quanh năm trên các tuyến nhập khẩu từ Châu Á (đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc) về Việt Nam như một khoản thu mặc định để đảm bảo lợi nhuận, bất kể thời điểm đó có thực sự thiếu vỏ hay không.
2. Ai là người chịu phí CIC? Shipper (Người gửi) hay Consignee (Người nhận)
Giải đáp nhanh: Quy tắc chung là Consignee (Người nhận hàng) tại cảng nhập khẩu thường phải chịu phí CIC. Tuy nhiên, việc ai trả tiền thực tế sẽ phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện Incoterms và thỏa thuận trong hợp đồng mua bán.
Quy tắc chung trong Xuất nhập khẩu
Phí CIC được xem là một phần của tổng chi phí logistics. Trong phần lớn các trường hợp nhập khẩu về Việt Nam, hãng tàu sẽ thu phí này tại cảng đến (Destination), tức là thu từ người nhập khẩu (Consignee) dưới dạng một khoản Local charges. Để nắm rõ hơn về các khoản phí địa phương này, bạn nên tìm hiểu local charge là gì để tránh bỡ ngỡ khi nhận thông báo nợ.
Phân định trách nhiệm trả phí CIC theo Incoterms
Dưới đây là bảng phân định trách nhiệm thường thấy mà chúng tôi tổng hợp để bạn dễ hình dung:
| Điều kiện Incoterms | Bên thường chịu phí CIC | Giải thích |
|---|---|---|
| EXW, FCA, FOB | Consignee (Người mua) | Người mua chịu trách nhiệm thuê tàu và trả cước, nên thường sẽ phải thanh toán luôn các phụ phí phát sinh tại cảng đến. |
| CFR, CIF | Consignee (Người mua) | Dù người bán trả cước biển (Ocean Freight), nhưng các Local charges tại cảng đến (trong đó có CIC) thường do người mua thanh toán cho đại lý hãng tàu tại Việt Nam. |
| DDP (Delivered Duty Paid) | Shipper (Người bán) | Người bán chịu trách nhiệm giao hàng đến tận kho người mua và nộp thuế, nên họ phải bao gồm cả phí CIC trong chi phí của mình. |
Lời khuyên từ người trong nghề
Tại Tuyền Logistics (AT Asia co. ltd), chúng tôi luôn khuyên khách hàng:
- Kiểm tra Debit Note: Trước khi ký hợp đồng ngoại thương, hãy hỏi rõ đối tác hoặc Forwarder xem tuyến này có phí CIC không.
- Rà soát hợp đồng: Đôi khi Shipper đã trả phí này tại cảng đi rồi, nhưng về Việt Nam hãng tàu vẫn thu thêm. Hãy yêu cầu Forwarder làm rõ để tránh bị thu phí 2 đầu (double charging).
3. Mức phí CIC hiện nay là bao nhiêu và cách tính như thế nào?
Giải đáp nhanh: Phí CIC được tính cố định trên từng đầu container. Mức phí hiện nay dao động khoảng 55 – 85 USD/cont 20′ và 115 – 170 USD/cont 40′, tùy thuộc vào hãng tàu và thời điểm.
Cách tính phí CIC
Không giống như cước vận chuyển tính theo khối lượng (CBM) hay trọng lượng (KGS) đối với hàng lẻ (LCL), cách tính phí CIC như thế nào đối với hàng nguyên container (FCL) rất đơn giản:
$$Tổng phí CIC = Mức phí quy định \times Số lượng container$$
Mức phí tham khảo mới nhất
Mức phí này không cố định mà biến động theo thị trường và chính sách của từng hãng tàu (như Wan Hai, SITC, COSCO, v.v.). Dưới đây là mức phí tham khảo mà Tuyền Logistics ghi nhận được trên thị trường:
- Container 20 feet (GP): 55 USD – 85 USD/cont.
- Container 40 feet (GP/HC): 115 USD – 170 USD/cont.
Lưu ý: Đây chỉ là mức phí ước tính. Để có báo giá chính xác cho lô hàng cụ thể, bạn hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi.
Những quốc gia và khu vực thường bị tính phí CIC
Các quốc gia có thâm hụt thương mại (nhập siêu) lớn thường là đối tượng bị áp phí này.
- Việt Nam: Nhập khẩu rất nhiều từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản.
- Mỹ & EU: Nhập khẩu lượng lớn hàng tiêu dùng từ Châu Á.
Ngược lại, các nước xuất siêu mạnh như Trung Quốc thường ít khi bị thu phí CIC ở đầu nhập, mà chủ yếu là đầu xuất (nếu có thỏa thuận đặc biệt). Đây là một phần quan trọng trong bức tranh tổng thể về phí và phụ phí vận tải biển mà doanh nghiệp cần nắm bắt.
4. Phí CIC có được cộng vào trị giá tính thuế nhập khẩu không? Tuân thủ Thông tư 39/2018/TT-BTC
Giải đáp nhanh: CÓ. Theo quy định hiện hành, phí CIC là khoản phải cộng vào trị giá tính thuế nhập khẩu nếu khoản phí này liên quan đến việc vận chuyển hàng về đến cửa khẩu nhập đầu tiên và chưa bao gồm trong giá thực thanh toán.
Tại sao vấn đề này quan trọng?
Rất nhiều doanh nghiệp khi khai báo hải quan thường bỏ qua phí CIC vì nghĩ rằng đây là Local charge phát sinh sau khi tàu cập cảng. Tuy nhiên, cơ quan Hải quan xem xét bản chất của phí: CIC là phụ phí vận tải biển, liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa đến cảng nhập khẩu. Do đó, việc không cộng phí CIC vào trị giá tính thuế có thể dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế và phạt vi phạm hành chính sau thông quan.
3 Điều kiện bắt buộc để cộng phí CIC vào trị giá tính thuế
Căn cứ vào Thông tư 39/2018/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC) về trị giá tính thuế hải quan, phí CIC phải được cộng vào nếu thỏa mãn các điều kiện sau:
- Do người mua thanh toán: Phí này do doanh nghiệp nhập khẩu (Consignee) chi trả (thể hiện trên Debit Note).
- Chưa bao gồm trong giá mua: Phí này chưa nằm trong giá Invoice (ví dụ giá CIF đã gồm cước biển nhưng chưa gồm CIC tách rời).
- Liên quan đến vận chuyển về cảng nhập: Hải quan xác định CIC là khoản điều chỉnh cộng, thuộc nhóm chi phí vận tải và các chi phí có liên quan đến vận chuyển hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên.
Tình huống thực tế và cách xử lý
Tại Tuyền Logistics, chúng tôi đã gặp trường hợp khách hàng bị Hải quan yêu cầu giải trình vì trên tờ khai trị giá tính thuế thấp hơn thực tế do thiếu phí CIC.
- Cách xử lý: Doanh nghiệp cần phân bổ phí CIC vào trị giá của từng mục hàng trên tờ khai.
- Kinh nghiệm: Khi nhận Debit Note từ hãng tàu hoặc Forwarder, hãy kiểm tra kỹ dòng “CIC”. Nếu có, hãy chủ động cộng vào ô “Phí vận chuyển” hoặc “Các khoản điều chỉnh cộng” trên phần mềm khai báo VNACCS.
5. Phân biệt phí CIC và các loại phụ phí dễ nhầm lẫn khác
Giải đáp nhanh: CIC là phí mất cân bằng vỏ container. Trong khi đó, THC là phí xếp dỡ tại cảng, còn EBS là phụ phí xăng dầu/tỷ giá. Đừng nhầm lẫn chúng vì mục đích thu khác nhau hoàn toàn.
Để giúp bạn không bị “lạc lối” giữa ma trận các loại phí, chúng tôi lập bảng so sánh dưới đây. Ngoài ra, việc hiểu rõ từng loại phí như phí thc là phí gì sẽ giúp bạn kiểm soát chi phí tốt hơn.
| Tiêu chí | Phí CIC (Container Imbalance Charge) | Phí THC (Terminal Handling Charge) | Phí EBS (Emergency Bunker Surcharge) |
|---|---|---|---|
| Mục đích | Bù đắp chi phí điều chuyển vỏ container rỗng. | Trả cho cảng vụ các hoạt động xếp dỡ container từ tàu xuống bãi và ngược lại. | Bù đắp rủi ro biến động giá nhiên liệu hoặc tỷ giá. |
| Tính chất | Phụ phí vận tải (Surcharge). | Phí làm hàng tại cảng (Local Charge bắt buộc). | Phụ phí vận tải. |
| Đối tượng thu | Hãng tàu thu. | Cảng thu hãng tàu, hãng tàu thu lại chủ hàng. | Hãng tàu thu. |
Lưu ý thêm về các loại phí khác:
- EBS: Nếu bạn thấy phí ebs trên báo giá, đó là phụ phí xăng dầu khẩn cấp, thường áp dụng cho các tuyến Châu Á.
- BAF: Một loại phí khác cũng liên quan đến nhiên liệu là BAF. Vậy baf là phí gì? Đây là Bunker Adjustment Factor, thường dùng cho các tuyến Châu Âu/Mỹ, khác với EBS.
- DDC: Với hàng nhập vào Mỹ, bạn sẽ gặp DDC. Để hiểu rõ ddc là phí gì, hãy nhớ đây là phí giao hàng tại cảng đến (Destination Delivery Charge), khác hoàn toàn với CIC.
- PSS: Vào các mùa cao điểm cuối năm, hãng tàu thường thu thêm pss (Peak Season Surcharge) do nhu cầu vận chuyển tăng đột biến.
6. Những câu hỏi thường gặp về phí CIC
Liệu hãng tàu có “lạm thu” phí CIC không?
Đây là câu hỏi nhạy cảm nhưng thực tế. Nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng dù tuyến đường không thiếu vỏ, họ vẫn bị thu CIC. Một số trường hợp hy hữu, hãng tàu thu CIC ở cả đầu xuất (Shipper) và đầu nhập (Consignee).
Giải pháp: Hãy làm việc với các đơn vị Forwarder uy tín như Tuyền Logistics. Chúng tôi có kinh nghiệm kiểm tra và đàm phán với hãng tàu để đảm bảo khách hàng không bị thu phí vô lý.
Khi nào là thời điểm phí CIC thường tăng cao?
Phí CIC thường biến động mạnh vào giai đoạn cuối năm (từ tháng 10 đến tháng 1), khi nhu cầu xuất hàng đi Mỹ và Châu Âu tăng cao phục vụ Giáng sinh và Tết Dương lịch. Tình trạng mất cân bằng container lúc này trở nên trầm trọng nhất.
Có cách nào để giảm thiểu phí CIC không?
Rất khó để từ chối trả phí CIC nếu đó là quy định của hãng tàu. Tuy nhiên, bạn có thể:
- Thỏa thuận với người bán (Shipper) để họ bao gồm phí này trong giá bán (nếu có thể đàm phán tốt).
- Lựa chọn các hãng tàu có chính sách phí ổn định hơn.
- Gộp nhiều lô hàng lẻ thành FCL để tối ưu chi phí trên đầu container.
Kết luận
Tóm lại, phí CIC là gì không còn là câu hỏi khó, nhưng việc quản lý nó đòi hỏi sự hiểu biết. Đây là một chi phí không thể tránh khỏi trong vận tải biển hiện đại, xuất phát từ sự mất cân bằng thương mại toàn cầu. Việc hiểu rõ bản chất phí CIC, xác định đúng người chịu trách nhiệm thanh toán và đặc biệt là tuân thủ quy định của Thông tư 39/2018/TT-BTC về việc cộng vào trị giá tính thuế là chìa khóa giúp doanh nghiệp chủ động về chi phí, tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa hoạt động logistics của mình.
Tại AT Asia co. ltd (Tuyền Logistics), chúng tôi không chỉ cung cấp dịch vụ vận chuyển, mà còn mang đến giải pháp tư vấn toàn diện giúp bạn an tâm trong từng lô hàng.
Bạn vẫn còn thắc mắc về phí CIC hoặc các loại phụ phí khác? Đừng ngần ngại, hãy liên hệ ngay với Tuyền Logistics để nhận được tư vấn minh bạch, chính xác và giải pháp vận tải đường biển hiệu quả nhất cho doanh nghiệp của bạn.
Thông tin liên hệ:
Tuyền Logistics
- Địa chỉ: Lầu 3, tòa nhà Sovilaco, Số 1 Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
- Sđt: 08.65.79.09.02
- Email: [email protected]
- Website: Dịch Vụ Vận Tải Đường Biển
Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo. Để có lời khuyên tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.